De Maas heeft een lange geschiedenis en is verantwoordelijk voor hoe grote delen van België er nu uitzien. De hoeveelheid water in de Maas varieert soms sterk. Hoe dit komt en welke gevolgen dit kan hebben lees je in dit artikel.
Miljoenen jaren geleden stroomde de Oermaas al door wat nu de Oostkantons zijn en deze voorloper van de Maas is verantwoordelijk voor de afzetting van zand en grind in grote delen van de provincie Limburg en gebieden van de Ardennen.
De Maas, zoals we haar nu kennen, is de oudste permanent gevulde rivier in de wereld en heeft al ruim 300 miljoen jaar min of meer dezelfde ligging. In Australië is de Finke River nog ouder, maar deze rivier staat delen van het jaar volledig droog.
De loop van de Maas
In de Franse gemeente Le Châtelet-sur-Meuse ligt een bijzondere waterscheiding, waarbij het regenwater dat daar valt naar verschillende rivieren stroomt en uiteindelijk zelfs in verschillende zeeën uitstroomt. In het noorden van deze gemeente liggen de drie bronnen van de Maas. In het westen liggen de bronnen van de Seine. In het zuiden ontspringt de Saône en dit water stroomt via de Rhône naar de Middellandse Zee. En tot slot, in het oosten, stroomt het water via de Moezel naar de Rijn.
Het water in de Maas stroomt noordwaarts door Frankrijk en bij het plaatsje Agimont ons land in. In de stad Namen vloeit de Samber in de Maas. Vanaf daar stroomt het water via de stad Luik richting Maastricht. Onderweg komen vanuit de Ardennen meerdere rivieren uit op de Maas. Dit zijn onder andere de Semois, de Ourthe en de Voer.
Langs de Nederland grens met Limburg vormt de rivier over enige afstand de landsgrens. In dit deel meandert de Maas veel en wordt de scheepvaart door enkele naastgelegen kanalen geleidt. Daarna stroomt het water via zuidelijk Nederland naar de Noordzee, waar de rivier in de provincie Zuid-Holland uitmondt. Vanaf de bronnen in Frankrijk tot aan de Noordzee legt het water in de Maas ongeveer 950 kilometer af.
De Maas is een regenrivier
In het stroomgebied van de Maas ligt in de winter soms sneeuw, zeker in de Ardennen. Maar in het algemeen is het waterpeil in de Maas nagenoeg volledig afhankelijk van regenval.
Tijdens lange droge perioden is de waterstand daarom heel laag, zeker in Frankrijk en België. Dit is niet alleen lastig voor het vaarverkeer, maar leidt ook tot drinkwaterschaarste. Dit effect wordt nog eens extra versterkt doordat bij een lage waterstand ook de waterkwaliteit omlaaggaat. Meer dan 7 miljoen mensen in Nederland en België zijn voor drinkwater afhankelijk van de Maas.
Overstromingen
Na een aantal dagen met veel regen kan het waterpeil flink stijgen. De Maas heeft een lange geschiedenis van overstromingen. In januari 1643 veroorzaakte een overstroming voor slachtoffers en veel schade. In december 1993 en januari 1995 trad de Maas ook buiten haar oevers. Bij al deze gevallen lag een enorme hoeveelheid neerslag aan de overstromingen ten grondslag.
De eerste helft van juli 2021 verliep extreem nat in delen van Duitsland en de oostelijke delen van ons land. Een neerslaggebied kwam tot stilstand boven de Ardennen en Eifel en regende helemaal leeg in de periode 12 tot 15 juli. Op 13 en 14 juli viel in een behoorlijk groot gebied 150 tot 300 mm regen in slechts 48 uur. In Duitsland en België ontstonden enorme verwoestingen doordat zijrivieren van de Rijn en de Maas ver buien hun oevers traden. Er kwamen in totaal meer dan 200 mensen om het leven, voornamelijk door een grote aardverschuiving over de grens in Duitsland. Ook de Gulp en de Geul in Zuid-Limburg overstroomden echter fors en veroorzaakten flinke schade, onder andere in het dorp Valkenburg. Dergelijke situaties komen gelukkig zelden voor.
